Zoek rond postcode

Pier Pander Museum

Pier Pander Museum

9 / 10.0
(4 stemmen)
Prinsentuin 1b
8911DE Leeuwarden
Nederland

Toon telefoonnummer, website en email adres...
Telefoon: (+31) 0582338399
Website:
E-mail adres: Stuur een berichthistorischcentrum@leeuwarden.nl
53.2027035.789152
4 4.5 9
Gemiddelde waardering uit 4 stemmen

Bedrijfsomschrijving



Over Pier Pander

Om verschillende redenen zijn het leven en het werk van Pier Pander (1864-1919) uiterst interessant. Zijn levensloop is die uit een jongensboek vol succes en tragiek. Pander was het zoontje van een arme Friese schipper. Doordat hij prachtig houtsnijwerk maakte, werd hij door enkele mecenassen, waaronder J.de Koo, hoofdredacteur van de Amsterdammer, in staat gesteld te studeren in Amsterdam. Maar net op het moment dat hij in 1885 de Prix de Rome voor beeldhouwkunst won en de kans kreeg zich verder te ontwikkelen als kunstenaar, maakte een ernstige ziekte hem invalide. Pander knokte zich daar echter doorheen en werd een bekend en gevierd kunstenaar in Rome. Pander is bij het landelijke publiek vooral bekend door het ontwerp van de beeltenis van koningin Wilhelmina voor de Nederlandse munt. Deze opdracht die hij kreeg in 1897, was een bewijs voor zijn status als beeldhouwer, maar ook een stimulans voor zijn carrière als portrettist.

Pander had een uiterst persoonlijke en boeiende visie op kunst die hij sublimeerde in zijn levenswerk, de beeldengroep die nu in de Leeuwarder tempel staat. Zijn werk was bij het grote publiek uitzonderlijk populair. Critici vonden hem echter niet vernieuwend, waardoor hij snel werd vergeten. Panders werk en leven zijn trouwens niet alleen op zichzelf interessant. Zij weerspiegelen ook het culturele klimaat van zijn tijd. Hij had intensieve contacten met de politieke en culturele elite van zijn tijd, waaronder veel journalisten, schrijvers en kunstenaars. Velen werden door hem in hun werk beinvloed.

Pier Pander Museum en Tempel

* De tempel, gebouwd in  1924
* Het museum, geopend in 1954
* Heropening in 1976, verval
* Heropening in 2007, manifestatie

In de Prinsentuin, het prachtige stadspark aan de rand van de binnenstad van Leeuwarden, bevinden zich een klein museum en een tempel gewijd aan de Friese beeldhouwer Pier Pander (1864-1919), een schippersjongen uit Drachten, die uitgroeide tot één van de belangrijkste kunstenaars van zijn tijd en het grootste deel van zijn leven in Rome doorbracht.

Pier Pander, bij het grote publiek vooral bekend om zijn beeltenis van Koningin Wilhelmina op de Nederlandse munten en om de beeldengroep in de tempel, zocht zijn hele leven naar een combinatie van de klassieke ideeën over schoonheid en een eigentijdse invulling daarvan.  Hij trachtte tot de kern te raken van mensen en dingen – hun ziel – en was van mening dat alleen de klassieke vormentaal die pretentie kon waarmaken. Daardoor is hij enerzijds een heel eigen, individueel kunstenaar geworden maar kan hij aan de andere kant ook worden gezien als en overgangsfiguur tussen de academische beeldhouwkunst en het ‘vrije’ werk dat aan het einde van de negentiende eeuw grote opgang maakte.

Het Pier Pander Museum, dat na veel vertraging werd geopend in 1954, was het eerste museum in Nederland dat aan één kunstenaar gewijd werd.

Pander gaf al tijdens zijn leven reproducties van zijn populaire werken uit, vermenigvuldigde en verkocht kopieën van de koninklijke portretten en legateerde uiteindelijk zijn ateliercollectie aan de gemeente die hem zou eren met een eigen museum.

Maar al vlak na zijn overlijden brandde de discussie rond Panders werk in alle hevigheid los.  Sommigen critici in de media herdachten Pander met weinig respect, omdat zij zijn werk ‘ouderwets’ vonden. Onder meer zijn kinderportretten waren voor een aantal critici een steen des aanstoots.  Ze zouden te zoet en te conservatief zijn.
De tempel, geopend in 1924


Bij de opening van de tempel in 1924 zwegen de critici en vanaf dat moment pronkte op bijna iedere ansichtkaart van de Prinsentuin het trotse tempeltje, dat een vaste toeristische trekpleister van de Friese hoofdstad geworden was.


In het laatst van zijn leven had Pier Pander (1864-1919) besloten zijn artistieke erfenis te vermaken aan de gemeente Leeuwarden, op voorwaarde dat het stadsbestuur zorg zou dragen voor een museum voor zijn ateliercollectie en voor zijn levenswerk. Dat was een groep van vijf beelden, die moest worden geplaatst in een sacrale omgeving, een tempel.

Tientallen jaren lagen er uiteindelijk tussen de opening van de tempel (1924) en het museum (1954), maar het is goed om ons te realiseren dat ook Pander zelf tientallen jaren nodig had voordat zijn idee van de beeldengroep in de tempel tot volle wasdom en uitvoering was gekomen. In de jaren tussen 1892 en 1895 rijpte bij Pander - die toen nog maar kort in Rome verbleef - het idee voor een beeldengroep.  Over de uitvoering van de beelden deed hij acht jaar. Met het beeld Gedachte was de groep in 1904 voltooid.  Toen volgde de lange zoektocht naar een juiste plek voor de tempel, waarbij uiteenlopende locaties de revue passeerden.  Het Vondelpark in Amsterdam, de Oude Stadsbegraafplaats in Leeuwarden, de lijnbaan onderaan de Oldehove in de Friese hoofdstad: uiteindelijk bleek geen van deze plaatsen haalbaar.

Ook Panders wens om museum en tempel te combineren kon niet gerealiseerd worden. Het was wel zo praktisch geweest, maar het betere leek de vijand te worden van het goede, en het is dankzij het doorpakken van Panders vriend Th. baron Van Welderen Rengers en de Leeuwarder burgemeester Patijn geweest dat uiteindelijk in 1924 de Tempel kon worden geopend.  Pander was toen al vijf jaar overleden.

Nog kort voor zijn dood had Pander aan zijn Italiaanse collega Ernesto Gazzeri gevraagd de vijf modellen van de beelden over te brengen in Carrarisch marmer.

Er volgden allerlei tegenslagen, maar tenslotte waren de beelden klaar aan het eind van 1921. In afwachting van de bouw van het museum werd de ateliernalatenschap voorlopig opgeslagen op de zolders van de Ambachtschool, om tijdens de oorlog nog te verhuizen naar de kelders van de Dienst Openbare Werken.


Het museum, geopend in 1954


De bouw van het museum moest worden betaald uit de nalatenschap van Pander, waarop het vruchtgebruik van zijn verzorgster, mevrouw De Kanter berustte.  Nadat zij overleden was, gooiden de oorlogsomstandigheden weer roet in het eten, zodat het tot 24 mei 1954 moest duren, voordat het Pier Pander Museum eindelijk kon worden geopend. Op de dag van de opening werd door de Nederlandse ambassadeur in Rome een krans gelegd op Panders graf. Ook toen al constateerde men dat nog slechts weinige aanwezigen op de begraafplaats Pander zelf hadden meegemaakt.  Gedurende de decennia na de dood van Pander was het vooral diens universeel erfgenaam, de architect N.P. de Koo geweest, die onvermoeibaar was blijven streven naar de totstandkoming van het museum.

Het museum in de Prinsentuin maakte bij de opening deel uit van een cultureel centrum annex theeschenkerij, waarin tevens een hoogst moderne 'milkshakebar' werd gevestigd. Omdat in het cultureel centrum in de Prinsentuin ook hedendaagse Friese kunstenaars exposeerden, moet het fijnzinnige en classicistische werk van Pander toen eigenaardig hebben afgestoken tegen de andere kunstwerken in de belendende ruimten.  Tegen het onder één dak huisvesten van een milkshakebar en de gipsen en reliëfs van Frieslands bekendste beeldhouwer had echter niemand een bezwaar.  Nog één keer was er een opleving van de belangstelling voor de kunstenaar, toen Panders honderdjarige geboortedag werd gevierd in 1964. Er werd een bijzondere tentoonstelling gewijd aan zijn werk en er verschenen verschillende publicaties. In de jaren zeventig zakte de interesse voor Pander steeds verder weg.


Heropening in 1976, verval


Het centrum en het museum werden geëxploiteerd door de Frykse Kultuerried, tot deze halverwege de jaren zeventig uit de Prinsentuin vertrok. Daarna werd het beheer van tempel en museum overgenomen door het museum het Princessehof. Er vond een bescheiden herinrichting plaats en op 30 april 1976 werd het Pier Pander Museum door burgemeester Brandsma heropend.

De belangstelling voor Panders werk taande echter steeds verder.

Uiteindelijk was het museum nog slechts op aanvraag open en raakten zowel de tempel, het museum als de collectie in verval. Dankzij subsidies van onder meer de Mondriaan Stichting konden tempel en collectie sinds de tweede helft van de jaren negentig hersteld worden.  De restauratie van de collectie werd gedaan door Pier Terwen, het herstel van de tempel en het museum werd tenslotte begin 2007 voltooid.


Heropening in 2007, manifestatie


Sinds 2007 worden tempel en museum beheerd door het Historisch Centrum Leeuwarden, een onderdeel van de gemeente Leeuwarden, dat vanaf september 2007 direct aan de Prinsentuin is gesitueerd.

Met de Pier Pander manifestatie en de herwaardering van zijn werk die er hopelijk het gevolg van is, pakt Leeuwarden de draad van burgemeester J. Patijn weer op. Deze visionaire burgemeester zag de verplichting jegens Pander niet als een loden last, maar als een geweldige mogelijkheid voor de stad. Onder invloed van de veranderende tijdgeest ontbrak het in het verdere verloop van de twintigste eeuw wel eens aan dat inzicht.

De gerestaureerde Pander-erfenis heeft nu, na tientallen jaren, een nieuwe, interessante laag toegevoegd aan het historische sediment in deze hoek van de Friese hoofdstad. De schitterende Prinsentuin werd aangelegd door de tuinarchitect Roodbaard in de eerste helft van de negentiende eeuw op de plaats waar sinds 1648 de Friese stadhouders hun Lusthof hadden en waar de aanleg van de bolwerken (onder meer het bolwerk waarop de tempel staat) rond 1620 de macht en het aanzien van Leeuwarden hadden gesymboliseerd.  Tegen dat historische en landschappelijke decor verdient de Pander-nalatenschap ook in de toekomst een passende plaats.





Contactgegevens:
Historisch Centrum Leeuwarden
Groeneweg 1
8911 EH Leeuwarden
058 - 233 8399
historischcentrum@leeuwarden.nl
Bezoekadres:
Prinsentuin 1b (naast Grand Cafe De Koperen Tuin)
Openingstijden:
Juni t/m september
Zaterdag en zondag 13.00 - 17.00
Toegangsprijzen:
Volwassenen € 2,-
Kinderen van 7-16 jaar € 1,-
Kinderen t/m 6 jaar gratis
Groepen kunnen op afspraak het museum en de tempel bezoeken. U kunt hiervoor contact opnemen met het Historisch Centrum Leeuwarden, historischcentrum@leeuwarden.nl.

Kenmerken

Betalingsmogelijkheden:
Contant
Bijzonderheden:
Museum voor volwassenen
Rondleidingen
Tentoonstellingen
Geopend op:
Zaterdag
Zondag
Soort museum:
Museum in de beeldende kunst

Plaats een review

In de buurt gevonden

Nationaal Keramiekmuseum Princessehof(10.0/10.0)0.3km
Leeuwarden - Grote Kerkstraat 11
Bijzonderheden: Kunstenaar, Theater, Workshops, ...
Soort museum: Keramiekmuseum, Schilderijen, Tentoonstelling, ...
 
 
Stichting Automuseum Leeuwarden(8.0/10.0)0.3km
Leeuwarden - Diaconessenpark 16
 
 
Historisch Centrum Leeuwarden(7.4/10.0)0.5km
Leeuwarden - Groeneweg 1
Bijzonderheden: Bezichtigen, Monumentendag, Portretten, ...
Soort museum: Mondriaan, Museum, Schilderkunst, ...
 
 
Fries Natuurmuseum(7.4/10.0)0.5km
Leeuwarden - Schoenmakersperk 2
Bijzonderheden: Expo, Lezingen, Museumwinkel, ...
Soort museum: Kunst, Museum, Tentoonstelling, ...
 
 
Fries Museum(8.2/10.0)0.9km
Leeuwarden - Turfmarkt 11
Het Fries Museum breekt uit! Op een niet-alledaagse manier komt in vier nieuwe presentaties de Friese kunst, cultuur en geschiedenis tot leven. Grutte Pier en andere opmerkelijke verhalen uit de Friese geschiedenis staan in de schijnwerpers. In de zilverkelder wordt het allermooiste Fries zilver...meer...
Bijzonderheden: Museum voor kinderen, Rondleidingen, Tentoonstellingen, ...
Soort museum: Museum in cultuurhistorie, Museum in de archeologie, Museum in de beeldende kunst, ...
 
 
Poptaslot(9.6/10.0)4.1km
Marssum - Slotleane 1
 
 

Plaatsen in de buurt

Burdaard - Burgum - Earnewald - Grou - Hurdegaryp - Jorwert - Marssum - Noardburgum - Warten - Wergea
Museum Gids is onderdeel van Xind-Media - Privacy verklaring - FAQ - Aanmelden - Contact